|
برنامه و راهنماي ايمنسازي مصوب كميته كشوري ايمنسازي چاپ ششم 1383
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|
* پس از آخرين نوبت واكسن سه گانه ، هر ده سال يكبارواكسن دوگانه ويژه بزرگسالان بايستي تزريق شود .
با توجه به اهميت تكميل واكسيناسيون در زمان مقرر، چنانچه كودكي به موقع در زيريكسال براي دريافت واكسنهاي خود مراجعه ننمايد ، براي رساندن هرچه سريعتر فرد به زمان معمول واكسيناسيون تنظيم زمان مراجعه واكسنهاي سه گانه پوليو و هپاتيت ب درسه نوبت به شرح ذيل خواهد بود : 1. حداقل فاصله بين نوبت واكسنهاي سه گانه يكماه 2. حداقل فاصله بين نوبت واكسنهاي فلج اطفال يكماه 3. حداقل فاصله بين نوبت اول و دوم هپاتيت ب يكماه 4. حداقل فاصله بين نوبت دوم و سوم هپاتيت ب دو ماه
برنامه ايمن سازي كودكاني كه از يكسالگي تا 6 سالگي در وقت مقرر مراجعه ننموده اند
1. بعد از 6 سال تمام (6 سال و11 ماه و 29 روز)تزريق واكسن سه گانه ممنوع است و بايد از واكسن دوگانه ويژه بزرگسالان استفاده شود. 2. در صورتيكه سن كودك هنگام تزريق يادآور اول سه گانه و فلج اطفال ، چهارسال يابيشتر باشد ، يادآور دوم لزومي ندارد . 3. پس از آخرين نوبت واكسن سه گانه بايستي واكسن دوگانه ويژه بزرگسالان هر ده سال يك بار تكرار شود . 4. بعد از يكسالگي قبل از تلقيح ب ث ژ بايستي تست مانتو انجام شود و در صورت منفي بودن ب ث ژ تلقيج گردد. 5- كسانيكه بدنبال تزريق ب ث ژ اسكار نداشته اند نياز به تزريق مجدد ب ث ژ ندارند .
برنامه ايمن سازي افراد 7 تا 18 ساله كه در وقت مقرر مراجعه ننموده اند
مشخصات سر سوزن مورد استفاده در واكسيناسيون 1- براي تزريقات زير جلدي و داخل جلد و نوزادان نارس سوزن با طول 5/1 سانتي متر و 27 - 26 gauge 2 - براي تزريقات عضلاني سوزن با طـــول 5/2 سانتي متر و 23 gauge
ايمن سازي زنان باردار بدون سابقة ايمن سازي يا واكسيناسيون ناقص *
* كسانيكه سابقه واكسيناسيون ناقص دارند بايد واكسيناسيون آنها با توجه به سابقه قبلي و مطابق برنامه ايمنسازي زنــان 49-15 سال تكميل گردد. ** ادامه ايمن سازي طبق جدول ايمن سازي زنان 49 – 15 ساله
ايمن سازي زنان سنين باروري (49-15 ساله ) بدون سابقه ايمن سازي با واكسن دوگانه ويژه بزرگسالان *
* زنان سنين باروري داراي سابقه واكسيناسيون ، بايد با احتساب واكسنهاي قبلي طبق اين جدول واكسيناسيون را ادامه دهند . ** براي حفظ ايمني كافي پس از پنج نوبت ، واكسن دوگانه بزرگسالان بايد هر ده سال يكبار تكرار شود .
ايمن سازي عليه « هپاتيت ب » براي گروههاي پرخطر*
نكات مهم
1- برنامه ايمن سازي كودكان نارس (كمتر از 37 هفته ) و يا بيش از 2000 گرم همانند جدول ايمن سازي عادي است . 2- متولدين با وزن كمتر از 2000 گرم چهارنوبت واكسن هپاتيت ب در زمانهاي بدو تولد – يك – دو و شش ماهگي بايستي دريافت دارند . 3- واكسيناسيون شيرخواراني كه در نوزادي تعويض خون شده اند يا خون و فرآورده هاي خوني دريافت كرده اند ، بايد مطابق جدول ايمن سازي انجام شود . 4- واكسيناسيون شيرخواراني كه به هر علت دچارزردي شده اند، بايد مطابق جدول ايمنسازي انجام شود . 5- در افراد مبتلا به هموفيلي و بيماريهاي خونريزي دهنده كليه واكسنهاي تزريقي بايستي زيرنظر پزشك انجام گيرد. 6- سوء تغذيه نه تنها مانعي براي ايمن سازي نيست ، بلكه ايمن سازي بموقع كودكان مبتلا به سوء تغذيه لازم است . 7- شل بودن مدفوع و يا سرماخوردگي وتب مختصر مانع ايمن سازي نيست . 8- برنامه زمان بندي دريافت واكسن در افرادي كه تزريق خون مكرر دارند (مانند بيماران مبتلا به تالاسمي ) ، مطابق جدول روتين مي باشد . 9- درصورتيكه واكسن هاي زنده ويروسي تزريقي بطور همزمان مورد استفاده قرار نگيرند ، بايد بين آنها حداقل يك ماه فاصله باشد . 10- در صورت تزريق گاماگلوبولين عضلاني به كودكان فاصله تجويز واكسن هاي ويروسي زنده ضعيف شده ( به جز واكسن پوليو خوراكي و تب زرد ) ، با گاماگلوبولين و فرآورده هاي خوني حداقل 3 ماه و درمورد گاماگلوبولين وريدي حداقل 6 ماه خواهد بود . 11- چنانچه طي دو هفته بعد از تلقيح واكسن هاي زنده ويروسي ( به جز واكسن پوليو خوراكي و تب زرد) به هر علت گاماگلوبولين عضلاني و فرآورده هاي خوني تزريق شود ، بايد پس از سه ماه و درصورت دريافت گاماگلوبولين وريدي پس از شش ماه اين واكسن ها تكرار شود (در مورد تزريق حجم هاي زياد گاماگلوبولين ممكن است با نظر پزشك اين حداقل زمان افزايش يابد . 12- براي گروههاي سيار در مناطق كوهستاني و يا صعب العبور ، فاصله واكسيناسيون سه گانه ، فلج اطفال و نوبتهاي اول و دوم « هپاتيت ب » را به يكماه مي توان تقليل داد . 13- در صورت فقدان كارت ايمن سازي يا سابقه معتبر ايمن سازي ، پس از بررسي كامل و دقيق از جمله حافظه مادر در صورت نياز ايمنسازي تكميل گردد . 14- ملاك سابقه معتبر واكسيناسيون سند معتبري است كه نشان دهنده واكسيناسيون فرد باشد از قبيل كارت واكسيناسيون ، ثبت در دفاتر مراكز بهداشتي درماني ، خانه هاي بهداشت و تيم هاي سيار و گواهي پزشك 15- در زنان حامله استفاده از واكسنهاي ويروسي زنده ( به جز پوليو وتب زرد ) ممنوع است . بجزء مواردي كه خطر ابتلا به بيماري بر عوارض آن غالب باشد . 16- در صورتيكه مابين دزهاي يك واكسن فاصله اي بيـــش ازمقدار توصيه شده باشد نيازي به شروع مجدد ســـــــري واكسيناسيون از ابتدا يا تجويز دز اضافي نيست و بايستــــي برنامه ايمنسازي را درهر زمان ادامه داد . 17- به علت احتمال آسيب به عصب سياتيك واز سوي ديگر احتمال تزريق به داخل بافت چربي بايد از تزريق واكسنها در ناحيه سرين احتراز كرد . 18-در كودكان كوچكتر از دوسال تزريق واكسن در ناحيه قدامي خارجي ران و در افراد بالاتر از دو سال تزريق در عضله دلتوئيد ، صورت مي گيرد . 19- در افراد بالاي دو سال چنانچه حجم عضله دلتوئيد كم باشد تزريق در ناحيه قدامي خارجي ران صورت مي گيرد . 20- اگر لازم باشد در يك جلسه واكسيناسيون بيش از يك نوع واكسن تزريق شود بايد در محل هاي جداگانه(حداقل بفاصله 5/2 سانتي متر) و يا در دو سمت انجام شود 21- محل تزريق زيرجلدي واكسنها در همان محلهايي كه تزريق عضلاني انجام مي گيرد . 22- واكسن ب ث ژ بايد در حد فاصل يك سوم فوقاني و دوسوم تحتاني بازو تزريق گردد. 23- در افراد مبتلا به ايدز فقط واكسن ب ث ژ منع استفاده دارد و استفاده از ساير واكسنهاي برنامه گسترش ايمنسازي بلامانع مي باشد. 24- كساني كه در سن سه ماهگي و بالاتر واكسن ب ث ژ در يافت نموده اند و در عرض 72 ساعت در محل تزريق واكنش نشان داده اند بايستي توسط پزشك از نظر سل بررسي گردند . 25- اگر كودكي در هنگام دريافت قطره فلج اطفال مبتلا به اسهال شديد باشد و همزمان قطره به او خورانده شود بايستي يك دز اضافي واكسن با فاصله حداقل يكماه دريافت دارد . 26- واكسيناسيون كودكان HIV مثبت فاقد علامت كامــلا ضروري است و طبق برنامه جاري ايمنسازي بايستي انجام شود ليكن بهتر است در صورت در دسترس بودن بجـــاي OPV از IPV استفاده شود . 27- تغذيه با هر نوع شير ، از جمله شير مادر، با خورانــدن قطره فلج اطفال مغايرتي ندارد و لازم نيست كه قبل و يــا بعد از خوراندن قطره شير قطع شود . در صورت استفراغ در كمتر از 10 دقيقه پس از دريافت قطره فلج اطفال بايستــي تجويز قطره تكرار شود . 28- پوليو صفر بايد در بدو تولد و هنگام خروج از زايشگاه تجويز شود اما اگر به هر دليل ، تجويز واكسن درآن زمان مقدور نباشد ، در اولين فرصت ممكن تا روز سي ام تولد بايستي تجويز شود و بعد از آن تجويز پوليو صفر ضرورتي ندارد . 29- قطره فلج اطفال براي افراد بالاي 18 سال توصيه نمي شود . 30- در بيماران دچار آترزي مري (Esophagial Atresia) كه داراي گاستروستومي مي باشند بهتر است به جاي OPV از واكسن تزريقي فلج اطفال (IPV) استفاده گردد. 31- در كودكان داراي نقص اوليه سيستم ايمني و كودكان تحت درمان با داروهاي پايين آورنده قدرت دفاعي بدن نظير كورتيكوستروئيدها و يا كودكان تحت درمان با اشعه ، و مبتلايان به لوسمي – لنفوم و سرطانها ، استفاده از واكسن پوليو زنده خوراكي ممنوع است و به جاي آن بايد از واكسن كشته تزريقي استفاده كرد . 32- توصيه مي شود همزمان با تزريق واكسن ثلاث يك دوز قطره استامينوفن تجويز و به والدين آموزش داده شود تا در صورت تب يا بيقراري هر چهارساعت آن را تكرار كنند . 33- اگر پس از تزريق واكسن سه گانه ، درجه حرارت بدن كودك بالاتر از 40 درجه سانتي گراد (زير بغل) ، گريه مداوم بيش از سه ساعت كه قابل آرام كردن نباشد و يا تشنج ظرف 72 ساعت رخ دهد در نوبتهاي بعدي به جاي واكسن سه گانه بايد واكسن دوگانه خردسالان تزريق گردد. 34- تزريق واكسن سه گانه در كودكان داراي ضايعات مغزي پيشرونده ممنوع است و بايد به آنها واكسن دوگانه خردسال تزريق كرد . 35- فاصله بين نوبت سومو چهارم واكسن سه گانه نبايد از 6 ماه كمتر باشد . 36- پس از پايان سن 6سال و 11 ماه و 29 روز تلقيح واكسن سه گانه مجاز نيست وبايد به جاي آن ، واكسن دوگانه بزرگسالان را تزريق كرد. 37- در مورد كساني كه سابقه تشنج دارند و با مصرف دارو تحت كنترل هستند تزريق واكسن DTP بلامانع است . 38- براي حفظ ايمني پس از پنج نوبت تلقيح واكسن سه گانه يا دوگانه ، واكسن دوگانه ويژه بزرگسالان بايد هر ده سال يك بار تكرار شود . 39- جهت بالا بردن سطح ايمني بزرگسالان در مقابل ديفتري ، در كليه موارديكه بايد در بالغين واكسن كزاز تزريق شود ، منجمله در زنان باردار و زنان سنين باروري (49-15ساله ) واكسن دوگانه ويژه بزرگسالان تلقيح شود . 40- واكسنهاي سه گانه ، دوگانه بزرگسالان و خردسالان را بايد حتماً به شكل داخل عضلاني و عميق تزريق كرد ( تزريق اين نوع واكسنها در زير جلد يا داخل جلد مي تواند موجب تحريك موضعي ، تشكيل گرانولوم ، نكروز بافتي و بروز آبسه استريل شود) 41 - در حال حاضر دوز يادآور واكسيناسيون «هپاتيت ب » توصيه نمي شود . 42- در صورتيكه نوبتهاي قبلي واكسيناسيون «هپاتيت ب » با يكي از دونوع واكسن پلاسمايي يا نوتركيبي (Recombinant) باشد ، ادامه واكسيناسيون با نوع ديگر در نوبتهاي بعدي بلامانع است . 43- اگر پس ازتولد و تزريق واكسن هپاتيت ب مشخص شود كه نوزاد از مادر + HBsAg بدنيا آمده است حداكثر زمان دريافت ايمونوگلوبولين اختصاصي هپاتيت ب يك هفته بعد از تولد مــي باشد . 44- در صورتيكه نوزاد از مادر + HBsAg متولد شده باشد بايد بطور همزمان نيم ميلي ليتر ايمونوگلوبولين اختصاصي هپاتيت ب در عصله يك ران و واكسن « هپاتيت ب» درعضله ران ديگر در اسرع وقت و ترجيحاً در ظرف 12 ساعت پس از تولد تزريق شود . درصورت عدم دسترسي به ايمونوگلوبولين اختصاصي، تزريق واكسن « هپاتيت ب » به تنهايي نيز در ساعات اوليه پس از تولد حدود 70 تا 80 درصد ايمني ايجاد مي كند. 45- در افراد مبتلا به هموفيلي واكسن « هپاتيت ب » بايد زير جلد تزريق شود. 46- نوزاداني كه ازمادران HBsAg+ متولد شده اندو علاوه بر دريافت نوبت اول واكسن ايمونوگلوبولين نيز دريافت داشته اند درسن 15-9 ماهگي بايد از نظر HBsAg و HBsAb كنترل شوند . 47- واكسيناسيون هپاتيت ب هيچگونه مورد منع تلقيح ندارد ،حتي اگر فرد HBsAg+ باشد . -گروههاي پرخطر براي ايمن سازي هپاتيت «ب» به شرح زير مي باشد : الف–كليه پرسنل شاغل در مراكز درماني بستري و سرپايي كه با خون و ترشحات آغشته به خون به نحوي درتماس هستند شامل: پزشكان ، پرستاران ، ماماها ، بهياران ، كمك بهياران ، واكسيناتورها ، دندانپزشكان ، كمك دندانپزشكان ، كارشناسان و تكنسين هاي آزمايشگاههاي تشخيص طبي ،نظافتچيان واحدهاي بهداشتي درماني وآزمايشگاههاي تشخيص طبي ، دانشجويان پزشكي ، دندانپزشكي، پرستاري و مامائي . ب – بيماران تحت درمان دياليز و افرادي كه بطور مكررخون يا فرآورده هاي خوني دريافت مي كنند ( تالاسمي ، هموفيلي و ..... ). ج – اعضاء خانواده ، فردHBsAg+ ساكن در يك واحد مسكوني د - كودكاني كه در كانونهاي اصلاح و تربيت نگهداري مي شوند ، كودكان عقب مانده ذهني و پرسنل مؤسسات نگهداري اين كودكان و خانه سالمندان هـ- آتش نشانها ،امدادگران اورژانس ، زندانبانان ،كارشناسان آزمايشگاههاي تحقيقات جنايي وصحنه جرم و- افراد داراي رفتارهاي پرخطر جنسي و اعتياد تزريقي كه تحت پيگيري مداوم هستند . ز – افراد آلوده به هپاتيت C كه حداقل يك تست تكميلي مثبت دارند . ح- زندانياني كه داراي رفتارهاي پرخطر هستند و داراي محكوميت بيش از 6 ماه هستند . ط- رفتگران شهرداريها
زمان نگهداري واكسن پس از باز شدن ويال در مراكز ارائه خدمات ايمن سازي
واكسن هاي فلج اطفال ، سه گانه ، دوگانه ، كزاز و « هپاتيت ب » پس از بازشدن ويال در مراكز ارائه خدمات ايمن سازي ، در صورتيكه شرايط زنجيره سرما و ستروني حفظ شود ، تا يك ماه پس از باز شدن ويال به شرطيكه تاريخ مصرف نگذشته باشد، قابل مصرف است . تبصره : در تيم هاي سيار واكسيناسيون ، ويال واكسن هاي باز شده بايد در پايان كار دور ريخته شود ، ولي ويال هاي باز نشده به شرط رعايت كامل زنجيره سرما بايد در روزهاي بعد در اولويت مصرف قرار گيرد . ويال هاي آماده شده واكسن MMR و ب ث ژ بايد 6 ساعت پس از آماده سازي دور ريخته شوند . هر يك از ويال هاي باز شده در شرايط زير بايد بلافاصله دور ريخته شوند : الف : اگر شرايط ستروني بطور كامل رعايت نشده باشد . ب : اگر شواهد دال بر وجود آلودگي قابل رؤيت ، غوطه وري واكسن پس از باز شدن دريخ آب شده داخل واكسن كارير ، ذرات قابل رؤيت ، ترك خوردگي در ويال واكسن وجود داشته باشد . ج : چنانچه اين تغييرات در ويال هاي بازنشده مشاهده شود ، بايد با حفظ كامل زنجيره سرما ، واكسن به رده بالاتر برگشت داده شود .
درخصوص طريقه مصرف واكسن ها چنانچه دستورالعمل مشخصي از طرف مركز مديريت بيماريها ارسال نشده باشد مراعات دستورالعمل كارخانه سازنده ضروري است . توضيح : واكسن هاي سه گانه ، كزاز ، دوگانه و « هپاتيت ب » در مقابل يخ زدگي تغيير ماهيت مي دهند ، دراينصورت ، از مصرف آن بايد جداً خودداري كرد كليه واكسن ها بايد تا لحظه تجويز در دماي ذكر شده نگهداري شوند .( دريخچال نگهداري شود ) حلال واكسن هاي MMR و ب .ث.ژ در واحد مصرف كننده بايد با واكسن هم دما باشد .
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||