كارگروه تخصصي عملياتي بهداشت و درمان در حوادث و سوانح غير مترقبه

 

آئين نامه کار گروه عملياتی تخصصی بهداشت و درمان

 حوادث غیر مترقبه شهرستان سبزوار

تهیه :

 دکتر کاظم حسن پور

رئیس کارگروه

 

دکتر شگرف نخعی

دبیرکارگروه


 

در اجرای ماده 39 طرح جامع امداد و نجات کشور و به استناد بند 2 ماده 34 همان طرح ، موضوع مصوبه شماره 2282/ت 24412 ه مورخ 23/1/82 هیئت محترم وزیران ، شرح وظایف کار گروه تخصصی عملیاتی بهداشت و درمان حوادث و سوانح غیر مترقبه سبزوار به شرح زیر می باشد :

ماده 1 : تعریف امور بهداشت و درمان

هر گونه اقدام آمادگی ، پیشگیری ، کاهش آثار، مقابله و بازسازی در زمینه  مسائل بهداشتی و درمان اعم از درمان  پیش بیمارستانی ، درمان بیمارستانی ، بهداشت محیط، بهداشت خانواده، پیشگیری و مبارزه  با بیماری ها و بهداشت مواد خوراکی و اشامیدنی ، ارزیابی  و نظارت  بر وضعیت تغذیه ،  بیمارستانها و تسهیلات بهداشتی  درمانی ، بهداشت روان و سایر  حوزه های فعالیت  و وظایف کار گروه بر اساس  آئین نامه داخلی آن.

ماده 2 : هدف کلی

پیشگیری ، مراقبت، توانبخشی عوارض ناشی از  سوانح  و حوادث غیر مترقبه  (بیولوژیک و رادیونوکلئید، شیمیایی) قبل، حین، بعداز بروز سانحه.

ماده 3  اهداف اختصاصی

1-      افزایش قابلیت های  خدمات بهداشتی و درمانی موجود وارتقاء  دانش فنی کارکنان بهداشت و درمان در زمینه بلایا .

2-      افزایش سطح سلامت جسمی  و روانی  و اجتماعی  و معنوی مردم جهت کاهش آسیب پذیری  در شرایط متفاوت و در مراحل مختلف آمادگی  ، مقابله ،  بازسازی

3-      تامین سلامت کارکنن امور مختلف مدیریت بحران  و نیز مردم  در شرایط بحرانی .

4-      تداوم عملیات ایمن در ساختمان های اداری مربوطه ، خانه های بهداشت ، مرکز بهداشت، مراکز بهداشتی – درمانی، درمانگاهها ، پایگاههای اوژانس  و بیمارستانها  در شرایط مختلف.

5-      تضمین ارائه خدمات  بهداشتی  و درمانی به موقع  و موثر  در شرایط  مختلف  و کاهش زیانها و خسارات مالی  ناشی از بحرانها.

6-      تامین امکان تداوم  بهره گیری  از نیروهای متخصص رسمی  و داوطلب  جهت دستیاب  به اهداف فوق  .

7-      تامین شرایط  بازگشت به وضعیت عادی .

8-      بازسازی  خدمات  و تسهیلات  بهداشتی  و درمانی.

9-      تامین امکانات  لازم در سطح  کشور  جهت مقابله با حوادث.

10-    سطح بندی خدمات و تدوین  پروتکل های لازم برای پیشگیری ، درمان و توانبخشی.

11-   کار گروه تخصصی عملیاتی  بهداشت و درمان  موظف است  برای انجام  وظائف فوق  نسبت  به تشکیل  کار گروههای فرعی  تخصصی اقدام نمایند.

ماده 4 ئحوه  فعالیت ها و فرایندهای کار گروه و زیر گروههای آن : 

 

1-      فرایند آمادگی :  خدمات درمانی پیش بیمارستانی و بیمارستانی در کلیه وضعیتهای اضطراری از جمله وضعیت های اضطراری پیچیده ، آوارگان ، پناهندگان و حوادث شیمیایی ، تریاژ ، تخلیه بیمارستان ها ، تسهیلات  بهداشتی درمانی  و ساختمانها ی وابسته  به دانشکده ، مراقبت از بهداشت روان ، بهداشت محیط، نظارت بر تدفین اجساد، نظام مراقبت از بیماری ها در وضعیت اضطراری ، ارزیابی  و نظارت  وضعیت تغذیه، بهداشت  و تنظیم خانواده.

2-      فرایند کاهش آسیب پذیری: تعیین استانداردها و راهنماهای  کاهش آسیب پذیری ساختمانی وغیرساختمانی  و آموزش آنها در بیمارستانها ، تسهیلات بهداشتی ، درمانی و سایر ساختمانهای وابسته به انشکده ، ارزیابی خسارات ساختمانی ، ارزیابی ریسک ، ارزیابی اسیب پذیری  ساختمانی و تسهیلات  غیر ساختمانی  ساختمانها  و تسهیلات بهداشتی و ابسته  به دانشکده و تسهیل  و ترویج  مقاوم سازی آنها ،  بررسی نقشه های ساختمانی جدید و حصول اطمینان  از مقاومت آنها در برابر  مخاطرات  طبیعی یا فناوری،  هماهنگی  ارزیابی ایمنی  ساختمانها  و تسهیلات  به منظور  تصمیم گیری در مورد  اسکان  یا تخلیه  پس از وقوع بحران ، نظارت بر پروژه های باز سازی.

3-      فرایند آموزش، اطلاعات و پژوهش: هماهنگی آموزشهای همگانی  و تخصصی ، راه اندازی مرکز اطلاع رسانی و هشدار رایانه ای رسانه ها و انتشار کتب و مواد  آموزشی ، هماهنگی اجرایی ، ارزیابی سریع  بهداشتی  درمانی ، مانورها  و تمرینات همانند سازی ، پژوهش مستند سازی و گزارشات بحران .

4-      فرایند پشتیبانی : هماهنگی داوطلبان  و گروههای امدادی داخلی و خارجی ، مسائل حقوقی مربوط به وضعیتهای اضطراری در بخش بهداشت و درمان ، نیروی انسانی، اعتبارات، ارتباطات  ترابری ، کمک های اهدایی داخلی و خارجی  تامین و توزیع تجهیزات ، دارو، مواد ، وسایل ، ارزیابی خسارات مالی ، پیگیری  تامین  نیازهای  اولیه کارکنان  در وضعیتهای اضطراری (آب، غذا، سرپناه  و ...) با هماهنگی سازمانها  و نهاد های ذیربط.

توجه : کار گروه علاوه بر طراحی  برنامه آمادگی در حوزه وظائف مربوطه وتشکیل زیرگروههای لازم ، در جریان  عملیات با تقسیم وظایف زیر گروههای لازم را  تشکیل  داده  تا وظایف مربوطه را انجام دهند.

 

ماده 5 : مراحل چهارگانه مديريت بحران امور بهداشت و درمان در حوادث و سوانح غير مترقبه

الف- مرحله آمادگي :

 

1-      پژوهش

سياستگزاري ، برنامه ريزي ، پشتيباني ، حمايت اقدامات و نظارت بر امور زير :

1-1-            جمع آوري اطلاعات و ايجاد بانك اطلاعاتي درباره پرسنل ، اماكن ، تجهيزات و ساير امكاناتي كه بالفعل و بالقوه در امور بهداشت و درمان مديريت بحران به كار مي رود

1-2-            جمع آوري اطلاعات و ايجاد بانك اطلاعاتي درباره وضعيت سلامت مردم در مناطق مختلف و مستند سازي و تهيه گزارشي از اثر حوادث و سوانح برآن

1-3-            تهيه ، تدوين ، انتشار ، جمع آوري ، نگهداري و عرضه كتب و مستندات آموزشي و كمك آموزشي داخلي و خارجي مربوط به امور بهداشت و درمان مديريت بحران

1-4-            انجام پژوهشهاي كاربردي در زمينه ارتقاي سلامت مردم به منظور كاهش اسيب پذيري آنان در حوادث و سوانح

1-5-            انجام پژوهشهاي كاربردي در زمينه بهبود روشهاي امور بهداشت و درمان

 

2-            آموزش :

1-2- آموزش عمليات امور بهداشت و درمان مديريت بحران و ساير اطلاعات مورد نياز به پرسنل رسمي و داوطلب دانشکده و بخشهاي همكار يا وابسته مانند غير بخش خصوصي و خيريه

2-2- آموزش اصول مديريت بحران و موارد ويژه امور بهداشت و درمان مديريت بحران به مديران دانشکده

2-3- آموزش اصول بهداشت ، بهداشت و درمان در شرايط بحراني و كمكهاي اوليه به مردم 

2-4- تهيه كتب ، جزوات آموزشي ، پمفلت ، پوستر ، فيلم هاي آموزشي و ..

2-5- برگزاري كارگاههاي آموزشي ، سمينارها ، كنفرانس ها .

 

3-            برنامه ريزي :

3-1-            تهيه برنامه امور بهداشت و درمان مديريت بحران براساس اصول مديريت ريسك

3-2-            تهيه برنامه اختصاصي امور بهداشت و درمان مديريت بحران شامل مراحل چهارگانه ( آمادگي ، پيشگيري ، مقابله و بازسازي ) براي بحرانهاي شايع  براساس اصول مديريت ريسك

3-3-            تهيه برنامه مديريت بحران در هريك از بيمارستانها و مراكز بهداشتي درماني عمده

3-4-            تهيه شرح وظايف كليه پرسنل دخيل در امور بهداشت و درمان مديريت بحران

3-5-            تعيين سازمانهاي همكار ، پشتيبان ، جانشين امور بهداشت و درمان مديريت بحران و جايگاه آنها.

3-6-            تهيه ، بررسي ، ارزيابي و تصويب برنامه ها، لوايح ، طرحها ، موافقت نامه و استانداردها و راهنماها به منظور محقق شدن وظايف كار گروه در حوزه هاي مختلف

 

4-            مديريت منابع :

4-1- تعيين نوع و ميزان منابع مالي ، انساني ( امكانات و تجهيزات ) و خدمات مورد نياز امور بهداشت و درمان مديريت بحران و نحوه نگهداري آنان ( از جمله منابعي كه بايد بيمارستانها و درمانگاهها داشته باشند - كيتهاي كمكهاي اوليه)

4-2- تامين منابع ( مالي ، انساني ، امكانات و تجهيزات ) و خدمات مورد نياز امور بهداشت و درمان مديريت بحران ( از جمله همكاري در تامين منابعي كه بايد بيمارستانها و درمانگاهها داشته باشند - كيتهاي كمكهاي اوليه) با مشاركت بخش خصوصي ، تعاون و تشكلهاي غير دولتي .

4-3- نگهداري منابع ( امكانات و تجهيزات ) امور بهدشت و درمان مديريت بحران ( از جمله تشويق ديگران در نگهداري منابعي كه بايد بيمارستانها و درمانگاهها داشته باشند - كيتهاي كمكهاي اوليه)

4-4- تهيه دستورالعملهاي به كارگيري منابع ( امكانات و تجهيزات ) امور بهداشت و درمان مديريت بحران ( از جمله منابعي كه بايد بيمارستانها و درمانگاهها داشته باشند - كيتهاي كمكهاي اوليه)

4-5- سياستگزاري و مديريت دريافت اقلام بهداشتي درماني از منابع خارجي با مشاركت سازمانهاي بين المللي و جمعيت هلال احمر

4-6- هماهنگي با ستاد حوادث و سوانح  شهرستان به منظور برخورداري از امكانات اوليه برای ارائه خدمات بهداشتي درماني مانند آب ، غذا ، سرپناه و امكانات اوليه زيستي براي كاركنان و نيروهاي داوطلب ( ترابري ، ارتباطات و غيره )

 

5-            ايجاد ساختار مديريتي

5-1-            طراحي ساختارهاي مديريتي مراحل مقابله ، بازسازي و پيشگيري و كاهش آثار امور بهداشت و درمان مديريت بحران با بهره گيري از اصول « سامانه فرماندهي حادثه »

5-2-            بهره گيري از مشاركت مردم و نيروهاي داوطلب ( سازماندهي شده ) در بخشهاي مختلف سلسه مراتب تصميم گيري و اجرا در امور بهداشت و درمان مديريت بحران

5-3-            تهيه ليست مشخصات افراد اصلي و جانشين در چارت سازماني امور بهداشت و درمان مديريت بحران از جمله در تيمهاي عملياتي .

5-4-            تهيه ليست حداقل صلاحيت فردي هريك از پستها در چارت سازماني امور بهداشت و درمان مديريت بحران از جمله در تيمهاي عملياتي

5-5-            انعقاد توافقنامه ، قرارداد و يا پيگيري تصويب ائين نامه و يا قانون مناسب توسط مرجع قانونگزار مربوطه به منظور اجرائي شدن روابط بين سازماني و نيز بهره گيري از مشاركت مردم و نيروهاي داوطلب سازماندهي شده در امور بهداشت و درمان مديريت بحران .

 

6-            تمرين و مانور

6-1-            برگزاري جلسات توجيهي با مديران و پرسنل رسمي و داوطلب امور بهداشت و درمان مديريت بحران

6-2-            برگزاري مانورهاي دورميزي در زمينه امور بهداشت و درمان مديريت بحران .

6-3-            همكاري با ستاد حوادث و سوانح غير مترقبه شهرستان در برگزاري انواع مانور

6-4-            بررسي و تحليل نحوه عملكرد گروه وبرنامه هاي امور بهداشت و درمان مديريت بحران و نيز تداخل عمل امور بهداشت و درمان مديريت بحران با ساير امور .

 

ب- پيشگيري و كاهش آثار:

1-      پيش از بحران :

1-1-            تعيين  و رعايت اصول فني و ايمني در ساختمانهاي اداري دانشکده

1-2-            تعيين و رعايت اصول فني و ايمني در سازه هاي بيمارستانها ، درمانگاهها ، مراكز بهداشتي درماني و خانه هاي بهداشت .

1-3-            ارتقاي قابليتهاي بهداشت و درمان موجود ، سلامت مردم به منظور كاهش اسيب پذيري آنان در حوادث

1-4-            تعيين و رعايت اصول فني و ايمني در نگهداري منابع ( امكانات و تجهيزات ) امور بهداشت و درمان

1-5-            ارزيابي آسيب پذيري ساختماني و غير ساختماني سازه ها و تسهيلات بهداشتي درماني وابسته و تقويت و يا جايگزين سازه هاي ناايمن

2-هنگام بحران:

1-2- رعايت كليه نكات ايمني در هنگام مقابله ، به منظور حفظ جان و سلامت جسمي ، رواني و اجتماعي كاركنان  رسمي و داوطلب امور بهداشت و درمان مديريت بحران

2-2- رعايت كليه نكات ايمني در هنگام مقابله ، به نحوي كه عمليات امور بهداشت و درمان مديريت بحران ، خود خطر جديدي برساكنان منطقه آسيب ديده وارد نكند .

2-3- تصميم گيري در مورد تخليه ساختمانها و تسهيلات درماني

 

2-            پس از بحران :

3-1- گوشزد كردن نكات پزشكي و ايمني( كه مي توانست از حجم عمليات امور بهداشت و درمان مديريت بحران بكاهد ) به ستاد حوادث و سوانح غير مترقبه شهرستان جهت بهره گيري در امر بازسازي .

3-2- توجه به شرايط جديد و جدي گرفتن نكات ايمني (كه عدم توجه به آنها باعث از دست رفتن منابع گرديده ) در تامين ساختمانهاي اداري ، انبارها ، بيمارستانها ، درمانگاهها ، مراكز بهداشتي درماني ، خانه هاي بهداشت و ساير امكانات مورد نياز در مناطق اسيب ديده .

3-3- مستند سازي و تهيه گزارش از اثار بحران بر سلامت و عمليات بهداشتي درماني به منظور ثبت نقاط ضعف و قوت و درس گرفتن از نقاط ضعف و برگزاري همايشها و سمينارهاي ياد آوري و عبرت آموزي از بحرانها.

 

پ - مقابله :

1-      ارزيابي سريع وضعيت بهداشتي درماني

2-      ارائه خدمات درماني پيش بيمارستاني

3-      ارائه خدمات درماني بيمارستاني .

4-      ارائه خدمات پيشگيري و مراقبت از بيماريها.

5-      نظارت بر وضعيت بهداشتي آب شرب و غذا.

6-      نظارت  و ارائه خدمات بهداشت محيط

7-      ارائه خدمات بهداشت خانواده

8-      نظارت و ارزيابي وضعيت تغذيه

9-      نظارت بر بهداشت روان

ت- بازسازي:

 

1-ايجاد و يا بازسازي اماكن بهداشتي ودرماني

2-تحت پوشش در آوردن جمعيت منطقه آسيب ديده از نظر خدمات بهداشتي درماني به ميزان قبل از وقوع بحران

3-            شناسايي و در نظر گرفتن اولويتهاي بهداشتي درماني منطقه ، هنگام و پس از بازسازي فيزيكي انجام شده

4-            ارزيابي خسارات انساني و مالي

5-            اطلاع رساني

6-            آموزش

7-            انجام طرحهاي پژوهشي كاربردي و مستند سازي و تهيه گزارش به منظور ثبت نقاط ضعف و قوت خدمات رساني در حوزه بهداشت و درمان

8-            نظارت بر وضعيت بهداشتي محلهاي اسكان موقت تا بازسازي كامل منطقه

 

ماده 6 : وظايف دبيرخانه:

-          كارشناس مسئول دبيرخانه به همراه كارشناسان عضو دبيرخانه  مسئول انجام وظايف دبيرخانه تحت نظر دبير ميباشد .

-          تدوين آئين نامه داخلي كارگروه براساس ابلاغيه هاي وزارت متبوعه

-          هماهنگ نمودن و نظارت و ارزشيابي اقدامات كميته هاي فرعي

-          تدوين و اجراي برنامه مشترك آمادگي و مقابله با وضعيت هاي اضطراري با هماهنگي رئيس و اعضاء كار گروه

-          تهيه و ارائه گزارشات به رئيس دانشكده و ارسال پسخوراند به اعضاء  کار گروه

-          نظارت براجراي  برنامه هاي آموزشي همگاني ، ضمن خدمت و تخصصي توسط حوزه معاونين دانشكده و بيمارستانها

-          ابلاغ تصميمات ، دستورالعملها تهيه صورت جلسات و انجام كليه امور اداري لازم

-          ارائه راهكارهاي مناسب جهت رفع نواقص و كاستيها براساس نظارت و ارزشيابي فعاليتها و اقدامات كار گروه .

-          اعلام وضعيت بحران و ارائه خدمات در بخش بهداشت و درمان توسط دبير و سخنگوي كار گروه براساس سطوح بندي وضعيت اضطراري

-          تعيين زمان ، مكان ، دستور جلسات و تهيه صورت جلسات كار گروه و ارسال دعوتنامه هر دو ماه يكبار براساس دستور جلسه و دعوتنامه ارسالي

-          گزارش فعالتيهاي دبيرخانه در پايان هر فصل و سال توسط دبيرخانه به رئيس كار گروه بهداشت و درمان و ستاد حوادث غيرمترقبه شهرستان ارائه مي شود .

 

 

 ساختار مديريتي

 آئين نامه كار گروه

 اعضای ستاد